Projekt-Ustawy | Razem dla polskich szkół

25 dzieci na jedną nauczycielkę. Razem chce ustawowego limitu 18

Thu, 02 Jul 2026 09:00:00 +0200

Rodzic, który odprowadza trzylatka do przedszkola, rzadko wie jedną rzecz: ile dokładnie dzieci przypadnie tego dnia na jedną nauczycielkę. Przepis mówi, że maksymalnie dwadzieścioro pięcioro — i tyle właśnie potrafi się w grupie znaleźć, gdy miejsc brakuje, a gmina chce upchnąć wszystkich chętnych. Przy takiej liczbie nawet najlepsza nauczycielka nie jest w stanie dopilnować każdego malucha, usiąść z każdym, zauważyć, że ktoś się rozchorował albo płacze w kącie. W lutym 2026 roku posłowie Razem złożyli projekt ustawy, który chce ten stan zmienić i obniżyć limit do osiemnaściorga dzieci.

Dwadzieścia pięcioro — i decyduje o tym minister, nie ustawa

Obecny limit bierze się z rozporządzenia, a nie z ustawy. Ministerstwo Edukacji Narodowej stawia sprawę wprost: „Liczba dzieci w oddziale ogólnodostępnego przedszkola […] nie może przekraczać 25". Zapis znajduje się w § 5 rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli — akcie, który minister podpisuje sam i sam może zmienić (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 2736).

Na tym właśnie polega problem, na który wskazują autorzy projektu. Skoro liczba dzieci w grupie zależy od rozporządzenia, to kolejny minister może ją jednym podpisem podnieść — do trzydziestu, trzydziestu pięciu — bez pytania kogokolwiek o zdanie. Poseł Jakub Ferek, który przygotował projekt, tłumaczył to w rozmowie z RMF FM: standardem powinno być „ustawowe ograniczenie tej liczby do 18 dzieci". Różnica między rozporządzeniem a ustawą jest tu kluczowa: to różnica między limitem, który trzyma się do najbliższej zmiany na stanowisku ministra, a limitem, którego nie da się ruszyć bez zgody Sejmu.

Skalę zjawiska widać w danych. Według GUS w roku szkolnym 2024/2025 wychowaniem przedszkolnym objętych było 971 na 1000 dzieci w wieku 3–6 lat, a do przedszkoli i innych placówek chodziło ich blisko 1,45 mln. Ten sam raport pokazuje jednak, jak bardzo dostępność zależy od miejsca zamieszkania: w miastach współczynnik przekracza 115 proc. (bo chodzą też dzieci spoza gminy), a na wsi spada do 74 proc. Tam, gdzie miejsc jest za mało, presja na upychanie dzieci w istniejących oddziałach jest największa.

Projekt: 18 dzieci od września 2028

Uwaga — to projekt ustawy, nie program. Liczba „18" pochodzi z konkretnej inicjatywy poselskiej z lutego 2026 roku (numer wpływu RPW/6012/2026), a nie z Deklaracji programowej Razem. Program partii mówi o kierunku — „zlikwidować przepełnienie placówek" — bez podawania liczby. Nie należy też mylić limitu przedszkolnego z limitem 20 osób w oddziale szkolnym, o którym Razem pisze osobno.

Projekt złożono w Sejmie 19 lutego 2026 roku. Jego głównym autorem jest Jakub Ferek, a wśród wnioskodawców są posłowie Razem z Adrianem Zandbergiem i Marceliną Zawiszą, szefową koła. Ponieważ koło Razem jest małe, a projekt poselski wymaga piętnastu podpisów, brakujące podpisy pod wnioskiem zebrano z pomocą posłów Prawa i Sprawiedliwości — co w kilku relacjach prasowych zatarło autorstwo. Sam pomysł i treść wychodzą jednak z Razem, jak opisuje Bankier.pl, cytując Ferka: „Maksymalny limit to jest 25 dzieci, ale jeżeli minister edukacji postanowi to zmienić, to w każdej chwili może to być 30, 35 itd.".

Nowy limit miałby wejść w życie od 1 września 2028 roku, z zachowaniem praw nabytych: oddziały utworzone wcześniej dokończyłyby pracę w dotychczasowym składzie. Projekt zyskał przychylną opinię największego związku nauczycielskiego. Związek Nauczycielstwa Polskiego ocenił, że „zmiana jest odpowiedzią na realne potrzeby środowiska przedszkolnego i znajduje uzasadnienie zarówno pedagogiczne, psychologiczne, jak i społeczne" — a przy okazji zaproponował, by analogicznie ograniczyć liczebność oddziałów szkolnych.

Na lipiec 2026 roku projekt pozostawał na wczesnym etapie: skierowany do konsultacji, bez nadanego numeru druku i bez pierwszego czytania. To znaczy, że o jego losie nic jeszcze nie przesądzono — ani na tak, ani na nie. Dla porządku warto to powiedzieć wprost, bo temat liczebności grup bywa podgrzewany politycznie: publicznie dostępne dokumenty sejmowe nie wskazują, by ktokolwiek projekt formalnie „zablokował"; utknął on na tym etapie, na którym utyka większość projektów poselskich składanych przez małe kluby — czekając na skierowanie do prac.

Co proponuje Razem

Zagęścimy sieć publicznych przedszkoli, aby zlikwidować przepełnienie placówek i zapewnić każdemu dziecku łatwy dostęp do przedszkola w pobliżu miejsca zamieszkania.— Program dla edukacji (2023), rozdz. „Przedszkole dla każdego dziecka”, partiarazem.pl

Koniec przepełnienia przedszkoli — nie przez upychanie dzieci w istniejących salach, lecz przez gęstszą sieć placówek i twardy limit liczebności grupy.
Limit w ustawie, nie w rozporządzeniu — projekt posłów Razem wpisuje maksimum 18 dzieci na oddział wprost do ustawy, poza zasięg jednego ministerialnego podpisu.
Miejsce dla każdego dziecka — Deklaracja programowa Razem zapowiada, że państwo zapewni „miejsca w publicznych przedszkolach i żłobkach dla wszystkich dzieci", bo bez tego limit liczebności działałby na papierze, a nie w praktyce.

Mniejsza grupa jest warunkiem, żeby przedszkole robiło to, po co istnieje: dawało dziecku uwagę, a rodzicowi spokój, że ktoś naprawdę je pilnuje. Ta sama logika wraca zresztą w szkole — piszemy o niej w tekście o mniejszych klasach i limicie 20 uczniów w oddziale. A o tym, ile naprawdę kosztuje rodziców „bezpłatne" przedszkole, mimo darmowych pięciu godzin, rozkładamy na czynniki osobno.

Dostępna, nieprzepełniona opieka nad małym dzieckiem to także kwestia gospodarcza: bez miejsca w przedszkolu jedno z rodziców — najczęściej matka — wypada z rynku pracy. Dlaczego wyższa aktywność zawodowa i wyższe płace idą w parze z rozwojem, opisujemy w serwisie gospodarczym Razem, w tekście o płacach a wzroście gospodarczym.

Źródła i dalsza lektura

Ciepły obiad dla każdego dziecka. Standard w Finlandii, postulat Razem w Polsce

Wed, 01 Jul 2026 09:00:00 +0200

Głodne dziecko się nie uczy — i nie chodzi o przenośnię. To opis tego, co naprawdę dzieje się w głowie ucznia, który przyszedł do szkoły bez śniadania. Polska ma program dożywiania, ale zbudowany na odwrotnej zasadzie niż w krajach, które uważa się za wzór: pomaga tylko najuboższym, po sprawdzeniu dochodu, i już samym tym sprawdzaniem naznacza dziecko. Razem chce to odwrócić — zrobić z ciepłego posiłku prawo każdego ucznia, a nie zasiłek dla wybranych.

Dziś posiłek dostaje tylko ubogi — po sprawdzeniu dochodu

Rządowy program „Posiłek w szkole i w domu" działa na kryterium dochodowym. Wsparcie przysługuje dzieciom z rodzin, których dochód nie przekracza 200 proc. kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej. To znaczy, że darmowy obiad jest formą pomocy społecznej: żeby go dostać, trzeba się zakwalifikować jako wystarczająco biedny. W praktyce oznacza to podział klasy na tych, którzy jedzą „za darmo z opieki", i resztę — z całym bagażem wstydu, jaki taki podział niesie dla dziecka.

Skala potrzeb jest realna. Według GUS w 2023 roku skrajnym ubóstwem dotkniętych było około 7,6 proc. dzieci, czyli mniej więcej 520 tysięcy — i był to wyraźny wzrost względem roku poprzedniego. Do tego dochodzi druga strona złego odżywiania: Najwyższa Izba Kontroli alarmuje, że polskie dzieci należą do najszybciej tyjących w Europie, a nadwagę ma ponad 22 proc. uczniów. Głód i otyłość to dwa oblicza tego samego problemu — braku dostępu do zdrowego, regularnego posiłku.

Jak robią to inni

Wzorem są kraje, w których darmowy posiłek szkolny przysługuje od dekad wszystkim uczniom. Finlandia zapewnia bezpłatny, ciepły posiłek każdemu dziecku — gwarantuje to prawo uchwalone w 1943 roku i wdrożone w całym kraju od 1948, a darmowy posiłek obejmuje dziś blisko 850 tysięcy uczniów i studentów. Szwecja wprowadzała powszechne posiłki szkolne stopniowo od 1946 roku, aż stały się standardem we wszystkich gminach — dziś ustawa nakazuje samorządom zapewnić darmowe posiłki wszystkim uczniom szkół podstawowych. Jak podsumowuje przegląd europejski, Finlandia, Szwecja i Estonia to trzy kraje UE zapewniające powszechne darmowe posiłki dla wszystkich grup wiekowych. Powszechność jest tu celowa: gdy je cała klasa, nikt nie jest napiętnowany, a posiłek staje się częścią dnia szkolnego, nie interwencją socjalną.

Postulat programowy i projekt ustawy

Powszechny posiłek jest mocno zakotwiczony w programie Razem — Deklaracja gwarantuje go „każdemu dziecku". Osobno posłowie Razem złożyli konkretny projekt ustawy: we wrześniu 2025 roku przewodnicząca koła Razem Marcelina Zawisza przedstawiła projekt, w którym ciepły posiłek ma przysługiwać każdemu uczniowi publicznej szkoły podstawowej, a koszt oszacowano na około 6 mld zł rocznie.

Rozdziel program od projektu. Gwarancja „bezpłatnego, ciepłego posiłku" to postulat z Deklaracji programowej Razem. Kwota „około 6 mld zł" to natomiast szacunek projektodawców z uzasadnienia ustawy z 2025 roku, a nie liczba z programu partii — dlatego podajemy ją jako szacunek, z podaniem źródła.

Co proponuje Razem

Zagwarantujemy każdemu dziecku bezpłatny, ciepły posiłek w szkole, przedszkolu i żłobku.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Szkoła równych szans”, partiarazem.pl

Ciepły posiłek dla każdego dziecka — w szkole, przedszkolu i żłobku, niezależnie od dochodu rodziny.
Koniec dzielenia klasy na „obiadowych" i resztę — posiłek jako element dnia szkolnego, nie znak ubóstwa.
Zdrowe, pełnowartościowe jedzenie — Program dla edukacji mówi o gwarantowanych, bezpłatnych śniadaniach i obiadach w każdej placówce oświatowej.

Dobre odżywianie w szkole to najtańsza profilaktyka zdrowotna, jaką państwo ma do dyspozycji — a jej brak wraca później jako koszt leczenia. Jak Razem chce, by dostęp do opieki zdrowotnej nie zależał od kodu pocztowego ani zasobności portfela, opisujemy w serwisie o zdrowiu, w tekście o dentyście w każdej gminie. O tym, że ciepły posiłek należy się też najmłodszym, piszemy przy okazji przedszkoli.