Nauczyciel na starcie zarabia mniej niż średnia krajowa. Razem chce to odwrócić

Fri, 26 Jun 2026 09:00:00 +0200

O jakości szkoły nie decyduje budynek ani tablica interaktywna, tylko to, czy przed klasą stoi ktoś, kto chce i potrafi uczyć. A z tym jest coraz gorzej — bo zawód nauczyciela przestał zapewniać pensję, na której da się oprzeć dorosłe życie. Nie trzeba tu publicystyki; wystarczy zestawić dwie liczby z oficjalnych dokumentów.

5308 zł na starcie wobec 8903 zł średniej

Minimalne wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela reguluje rozporządzenie ministra edukacji. Od 1 stycznia 2026 roku nauczyciel z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym ma 5308 zł na stopniu początkującym, 5469 zł jako nauczyciel mianowany i 6397 zł jako dyplomowany. To kwoty zasadnicze, przed dodatkami i przed opodatkowaniem — punkt wyjścia, od którego zaczyna się pensja.

Teraz druga liczba. Prezes GUS ogłosił, że przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2025 roku wyniosło 8903,56 zł. Zestawienie jest bezlitosne: nauczyciel rozpoczynający pracę — po pięciu latach studiów magisterskich — startuje z wynagrodzeniem zasadniczym o ponad jedną trzecią niższym od średniej krajowej. Nawet nauczyciel dyplomowany, czyli u szczytu ścieżki awansu, ma zasadniczą pensję niższą niż przeciętna w gospodarce.

Jak czytać te liczby. Podane kwoty to wynagrodzenie zasadnicze — bez dodatku stażowego, motywacyjnego, za wychowawstwo czy nadgodziny, które realną wypłatę podnoszą. Ale to właśnie stawka zasadnicza jest kośćcem pensji i punktem odniesienia dla całego systemu. Porównujemy ją ze średnią w gospodarce, bo do tej wielkości odwołuje się sam postulat Razem.

To nie jest wyłącznie polska anomalia widziana od środka. Międzynarodowe porównania OECD z serii „Education at a Glance" od lat pokazują, że polscy nauczyciele zarabiają mniej niż przeciętny pracownik z wyższym wykształceniem — a to jeden z głównych powodów, dla których do zawodu nie garną się młodzi.

Dlaczego „powiązanie ze średnią" zmienia zasady gry

Sednem problemu nie jest jedna zła tabela, tylko sposób, w jaki pensje nauczycieli są ustalane. Dziś ich wysokość zależy od corocznej decyzji politycznej — a między jedną podwyżką a drugą inflacja zjada realną wartość wynagrodzenia. Razem proponuje inny mechanizm: powiązać płace nauczycieli na stałe ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce, tak by rosły automatycznie razem z nią, a nie zależały od tego, czy akurat jest rok wyborczy.

Warto od razu zaznaczyć, czego partia w programie nie mówi: nie podaje konkretnego mnożnika ani procentu średniej dla poszczególnych stopni awansu. Deklaruje kierunek — trwałe powiązanie — a nie gotową tabelę. Trzymamy się tego rozróżnienia, żeby nie wkładać partii w usta liczb, których w jej dokumentach nie ma.

Co proponuje Razem

Powiążemy płace nauczycieli ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce. Zapewnimy godne wynagrodzenia dla pracowników obsługi i administracji.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Szkoła równych szans”, partiarazem.pl

Płace powiązane ze średnią krajową — koniec z corocznym negocjowaniem od zera i realnym spadkiem pensji między podwyżkami.
Karta Nauczyciela i prawo pracy w każdej placówce — „stosowane wobec wszystkich pracujących w zawodzie, w każdym typie placówek", także niepublicznych.
Koniec darmowych nadgodzin — Program dla edukacji zapowiada „obowiązek wynagradzania wszelkiej dodatkowej pracy" nauczycielskiej.

Nauczyciel jest pracownikiem jak każdy inny i jego pensja podlega tej samej logice, co reszta rynku pracy: gdy państwo pozwala, by wynagrodzenia w usługach publicznych realnie spadały, traci najlepszych. Dlaczego godne, jawne płace opłacają się całej gospodarce, opisujemy w serwisie o pracy, w tekście o płacy minimalnej i jawności wynagrodzeń. Skąd wziąć pieniądze na godne pensje w szkole i dlaczego mają płynąć z budżetu państwa, a nie z kieszeni gmin, tłumaczymy w tekście o 6 proc. PKB na edukację.

Karta-Nauczyciela | Razem dla polskich szkół

Nauczyciel na starcie zarabia mniej niż średnia krajowa. Razem chce to odwrócić

5308 zł na starcie wobec 8903 zł średniej

Dlaczego „powiązanie ze średnią" zmienia zasady gry

Co proponuje Razem

Źródła i dalsza lektura