Rodzic, który odprowadza trzylatka do przedszkola, rzadko wie jedną rzecz: ile dokładnie dzieci przypadnie tego dnia na jedną nauczycielkę. Przepis mówi, że maksymalnie dwadzieścioro pięcioro — i tyle właśnie potrafi się w grupie znaleźć, gdy miejsc brakuje, a gmina chce upchnąć wszystkich chętnych. Przy takiej liczbie nawet najlepsza nauczycielka nie jest w stanie dopilnować każdego malucha, usiąść z każdym, zauważyć, że ktoś się rozchorował albo płacze w kącie. W lutym 2026 roku posłowie Razem złożyli projekt ustawy, który chce ten stan zmienić i obniżyć limit do osiemnaściorga dzieci.
Dwadzieścia pięcioro — i decyduje o tym minister, nie ustawa
Obecny limit bierze się z rozporządzenia, a nie z ustawy. Ministerstwo Edukacji Narodowej stawia sprawę wprost: „Liczba dzieci w oddziale ogólnodostępnego przedszkola […] nie może przekraczać 25". Zapis znajduje się w § 5 rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli — akcie, który minister podpisuje sam i sam może zmienić (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 2736).
Na tym właśnie polega problem, na który wskazują autorzy projektu. Skoro liczba dzieci w grupie zależy od rozporządzenia, to kolejny minister może ją jednym podpisem podnieść — do trzydziestu, trzydziestu pięciu — bez pytania kogokolwiek o zdanie. Jakub Ferek, który według RMF FM przygotował projekt, tłumaczył to w rozmowie z RMF FM: standardem powinno być „ustawowe ograniczenie tej liczby do 18 dzieci". Różnica między rozporządzeniem a ustawą jest tu kluczowa: to różnica między limitem, który trzyma się do najbliższej zmiany na stanowisku ministra, a limitem, którego nie da się ruszyć bez zgody Sejmu.
Skalę zjawiska widać w danych. Według GUS w roku szkolnym 2024/2025 wychowaniem przedszkolnym objętych było 971 na 1000 dzieci w wieku 3–6 lat, a do przedszkoli i innych placówek chodziło ich blisko 1,45 mln. Ten sam raport pokazuje jednak, jak bardzo dostępność zależy od miejsca zamieszkania: w miastach współczynnik przekracza 115 proc. (bo chodzą też dzieci spoza gminy), a na wsi spada do 74 proc. Tam, gdzie miejsc jest za mało, presja na upychanie dzieci w istniejących oddziałach jest największa.
Projekt: 18 dzieci od września 2028
Projekt złożono w Sejmie 19 lutego 2026 roku. Według relacji prasowych przygotował go Jakub Ferek; w Sejmie wnioskodawców reprezentuje szefowa koła Razem Marcelina Zawisza, a pod projektem podpisała się cała czwórka posłów Razem, w tym Adrian Zandberg (druk nr 2803, s. 1). Ponieważ koło Razem jest małe, a projekt poselski wymaga piętnastu podpisów, brakujące podpisy pod wnioskiem zebrano m.in. wśród posłów Prawa i Sprawiedliwości — co w kilku relacjach prasowych zatarło autorstwo. Sam pomysł i treść wychodzą jednak z Razem, jak opisuje Bankier.pl, cytując Ferka: „Maksymalny limit to jest 25 dzieci, ale jeżeli minister edukacji postanowi to zmienić, to w każdej chwili może to być 30, 35 itd.".
Nowy limit miałby wejść w życie od 1 września 2028 roku, z zachowaniem praw nabytych: oddziały utworzone wcześniej dokończyłyby pracę w dotychczasowym składzie. Projekt zyskał przychylną opinię największego związku nauczycielskiego. Związek Nauczycielstwa Polskiego ocenił, że „zmiana jest odpowiedzią na realne potrzeby środowiska przedszkolnego i znajduje uzasadnienie zarówno pedagogiczne, psychologiczne, jak i społeczne" — a przy okazji zaproponował, by analogicznie ograniczyć liczebność oddziałów szkolnych.
Treść druku nr 2803 i jego droga przez Sejm
Zapowiedź padła w Sejmie już 23 stycznia 2026 roku, z ust Marceliny Zawiszy (materiał prasowy Razem). Pod drukiem nr 2803, który w lutym wpłynął do Sejmu, podpisało się siedemnaścioro posłów.
Pierwszy z trzech artykułów projektu dopisuje do art. 101 Prawa oświatowego zdanie: „Liczba dzieci w oddziale przedszkola nie może przekraczać 18”, przez co rozporządzenie ministra musiałoby się zmieścić w ustawowym limicie. Drugi zmienia zasady podziału kwoty potrzeb oświatowych, z której państwo finansuje samorządom szkoły i przedszkola: minister miałby brać pod uwagę liczbę dzieci w oddziale tak, żeby na dziecko w mniejszej grupie przypadało więcej pieniędzy (nowy art. 26 ust. 6 pkt 4a ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego). Trzeci rozkłada wejście w życie: zmiana finansowania od 1 stycznia 2027 roku, limit od 1 września 2028 roku, a oddziały utworzone wcześniej zachowują dotychczasową liczebność (druk nr 2803). Samorząd dostałby więc najpierw pieniądze premiujące mniejsze grupy, a twardy zakaz przyszedłby po nich. Dzisiejszy algorytm, jak tłumaczyło Razem przy prezentacji projektu, ciągnie w drugą stronę: kryteria finansowania nagradzają jak najliczniejsze oddziały, więc zamykanie mniejszych się opłaca.
Uzasadnienie projektu (druk nr 2803) przytacza dane GUS za rok szkolny 2024/2025: 1 452 357 dzieci w 75 098 oddziałach, czyli średnio około 19 dzieci na oddział. Średnia jest więc blisko proponowanego limitu, a sam limit uderza przede wszystkim w grupy, w których dzieci jest dwadzieścia kilka.
Ocena skutków regulacji dołączona do druku kwoty nie podaje. Stwierdza, że „nie jest możliwe precyzyjne oszacowanie kwotowe skutków w mln zł”, i zakłada przesunięcie pieniędzy w ramach łącznej kwoty potrzeb oświatowych, bez ustawowego zwiększania jej wysokości. Liczba pojawia się dopiero poza projektem, w opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu (druk nr 2803-001, s. 26): BEOS przypisuje wnioskodawcom szacunek maksymalnego wzrostu wydatków o 200–300 mln zł rocznie w latach 2028–2031 i ocenia skutki finansowe jako „umiarkowane”.
Wiosną projekt przeszedł konsultacje społeczne. Na konferencji 21 kwietnia 2026 roku politycy partii podali, że ponad 90 proc. uczestników konsultacji poparło proponowane rozwiązania, i zaapelowali do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego o skierowanie projektu do prac (materiał prasowy Razem). „Procedujmy tę ustawę na sali plenarnej, jak najszybciej, żeby uratować przedszkola” — mówił Adrian Zandberg. Zawisza zarzucała marszałkowi, że „po prostu mrozi nasz projekt”.
Do pierwszego czytania projekt skierowano 15 lipca 2026 roku, do komisji samorządowej i komisji edukacji. Właśnie te dwie komisje 30 lipca otworzyły pierwsze czytanie innego projektu Razem, o bezpłatnych obiadach w szkołach, i przerwały je po piśmie minister edukacji z prośbą o zaniechanie prac. W wykazie ich posiedzeń punktu poświęconego drukowi nr 2803 dotąd nie ma (przebieg procesu).
Co proponuje Razem
Zagęścimy sieć publicznych przedszkoli, aby zlikwidować przepełnienie placówek i zapewnić każdemu dziecku łatwy dostęp do przedszkola w pobliżu miejsca zamieszkania.— Program dla edukacji (2023), rozdz. „Przedszkole dla każdego dziecka”, partiarazem.pl
Deklaracja programowa z 2025 roku w rozdziale „Szkoła równych szans” zapisuje dwa zobowiązania, z którymi projekt jest spójny. Punkt 2: „Zapewnimy miejsca w publicznych przedszkolach i żłobkach dla wszystkich dzieci”. Punkt 7: „Zadbamy o dobre warunki do nauki. Zmniejszymy maksymalną liczebność klas i zadbamy o lepszy stosunek liczby uczniów do nauczycieli” (Deklaracja programowa Razem, 2025). Program mówi o kierunku i nie podaje liczby; osiemnaścioro dzieci w oddziale przedszkolnym to wybór autorów druku nr 2803.
- Koniec przepełnienia przedszkoli — gęstsza sieć placówek i twardy limit liczebności grupy zamiast upychania dzieci w istniejących salach.
- Limit w ustawie, nie w rozporządzeniu — projekt posłów Razem wpisuje maksimum 18 dzieci na oddział wprost do ustawy, poza zasięg jednego ministerialnego podpisu.
- Miejsce dla każdego dziecka — Deklaracja programowa Razem zapowiada, że państwo zapewni „miejsca w publicznych przedszkolach i żłobkach dla wszystkich dzieci", bo bez tego limit liczebności działałby na papierze, a nie w praktyce.
Mniejsza grupa jest warunkiem, żeby przedszkole robiło to, po co istnieje: dawało dziecku uwagę, a rodzicowi spokój, że ktoś naprawdę je pilnuje. Ta sama logika stoi w szkole za postulatem mniejszych klas, z limitem 20 uczniów w oddziale. Osobną sprawą pozostają ukryte opłaty w „bezpłatnym" przedszkolu, przez które rodzice płacą więcej, niż sugeruje pięć darmowych godzin.
Dostępna, nieprzepełniona opieka nad małym dzieckiem to także kwestia gospodarcza: bez miejsca w przedszkolu jedno z rodziców — najczęściej matka — wypada z rynku pracy. Dlaczego wyższa aktywność zawodowa i wyższe płace idą w parze z rozwojem, opisujemy w serwisie gospodarczym Razem, w tekście o płacach a wzroście gospodarczym.
Źródła i dalsza lektura
- Partia Razem — Deklaracja programowa, rozdz. „Szkoła równych szans" (2025)
- Partia Razem — „Program dla edukacji" (2023)
- Sejm RP — druk nr 2803, poselski projekt ustawy o zmianie ustawy — Prawo oświatowe oraz ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (projekt, uzasadnienie, OSR)
- Sejm RP — przebieg procesu legislacyjnego druku nr 2803
- BEOS Kancelarii Sejmu — ocena skutków regulacji do druku nr 2803 (druk nr 2803-001)
- Razem — „Razem z nową ustawą! Koniec z przepełnianiem przedszkoli" (23.01.2026)
- Razem — „Ustawa przedszkolna po konsultacjach. Zandberg do Czarzastego: proszę nie mrozić tej ustawy!" (21.04.2026)
- MEN — „Liczebność oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej" (gov.pl)
- rozporządzenie MEN ws. szczegółowej organizacji publicznych szkół i przedszkoli, tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 2736)
- RMF FM — „Zmiana w przedszkolach. Partia Razem złożyła projekt ustawy"
- Bankier.pl — „Razem proponuje rewolucję w przedszkolach: 18 dzieci zamiast 25"
- Głos Nauczycielski — „ZNP pozytywnie opiniuje poselski projekt ustawy…"
- GUS — „Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2024/2025"
